بررسی تطبیقی معنویت خدا محور براساس قرآن کریم و صحیفه سجادیه با معنویتهای نو ظهور غیر خدا محور در عصر حاضر
کلمات کلیدی:
معنویت خدا محور, قرآن کریم, صحیفه سجادیه, معنویتهای نوظهور, تطبیق, تأثیرات روانی, اخلاق اجتماعیچکیده
مقاله حاضر به بررسی تطبیقی معنویت خدا محور بر اساس قرآن کریم و صحیفه سجادیه با معنویتهای نوظهور غیر خدا محور در دنیای معاصر پرداخته است. در این تحقیق ابتدا به تعریف معنویت و انواع آن پرداخته میشود و تفاوتهای عمده میان معنویتهای الهی و معنویتهای غیر الهی مورد تحلیل قرار میگیرد. معنویت خدا محور، که ریشه در وحی و آموزههای دینی دارد، هدف اصلی آن ارتباط عمیقتر با خداوند و تعالی اخلاق فردی و اجتماعی است. این معنویت در قرآن کریم و صحیفه سجادیه با تأکید بر عبودیت، ایمان به خدا و تقوا تبیین شده است. در مقابل، معنویتهای نوظهور عمدتاً بر مبنای تجربیات فردی و نسبیگرایانه شکل میگیرند و اغلب فاقد پشتوانه دینی ثابت هستند. این مقاله با بررسی تأثیرات معنویتهای مختلف بر روان فردی، اخلاق اجتماعی، پایداری و اثرگذاری آنها، به تفاوتهای بنیادین این دو نوع معنویت میپردازد. در راستای تکمیل یافتهها، یک بخش کیفی از طریق مصاحبه با پنج نفر از صاحبنظران حوزه علوم دینی و روانشناسی انجام شد. تحلیل مضمون مصاحبهها نشان داد که معنویت خدا محور بر پایه وحی، توحید و ارتباط مستمر با خداوند، دارای اثرات عمیق و پایدار روانی و اخلاقی است. در مقابل، معنویتهای نوظهور اغلب با حذف یا تضعیف جایگاه خداوند، تأکید بر تجربه فردی و کوتاهمدت بودن آثار همراه هستند. مشارکتکنندگان همچنین بر نقش مهم قرآن کریم، صحیفه سجادیه، و آموزش معنویت از سنین پایین تأکید داشتند. نتایج پژوهش نشان میدهند که معنویت خدا محور بهواسطه ریشهداری و پیوند با وحی الهی، نه تنها موجب رشد فردی و آرامش روحی میشود، بلکه در برقراری تعادل اجتماعی و اخلاقی نیز مؤثر است. برخلاف آن، معنویتهای نوظهور به دلیل فقدان اصول ثابت دینی و تأکید بر تجربههای شخصی، بهطور عمده تأثیرات کوتاهمدت دارند و کمتر قادر به ایجاد تغییرات پایدار در فرد و جامعه هستند. در نهایت، مقاله پیشنهاداتی برای ترویج و تقویت معنویتهای الهی و توجه به آن در دنیای معاصر ارائه میدهد، تا بتوان در کنار پاسخگویی به نیازهای روحی و روانی جامعه، مسیر تعالی فردی و اجتماعی را بهدرستی پیمود
دانلودها
مراجع
Bagh goli, Y., Ghaderi, M., & Fazeli, M. (2013). Spiritual Education in Three Approaches: Religious Intellectualism, Religious Experientialism, and Faithism. Research in Islamic Education, 20(2), 55-82.
Corbin, H. (2000). History of Islamic Philosophy. Soroush Publishing.
Hosseini, S. J. (2016). Examining the Psychological Dimensions of Spirituality in a Religious Approach. Quarterly Journal of Spirituality and Religion Research, 4(1), 15-40.
Ibn Arabi, M. (1980). Al-Futuhat Al-Makkiyah. Dar Al-Kutub Al-Arabi.
Imam Zain al-Abidin, S. Al-Sahifa Al-Sajjadiyah.
Mulla Sadra, M. i. I. (2003). Al-Hikmah Al-Muta'aliyah fi Al-Asfar Al-Arba'ah. Boustane Ketab Institute.
Qaradawi, Y. (2015). Religion and Spirituality in the Modern Age. Dar Al-Shorouk.
Rumi, J. a.-D. M. (2008). Masnavi-ye Ma'navi. Contemporary Culture Publishing.
Sharifidoust, R. (2018). Examining Emerging Spirituality Movements in Iran. Quarterly Journal of Cultural and Religious Studies, 12(3), 101-130.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Bahman Yari, Seyed Mohamadreza Hoseininia, Fatemeh Shariati (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
