بررسی تطبیقی ازدواج سفید در فقه اسلامی و حقوق مدنی (در پرتو فقه حکومتی و قواعد فقهی حمایتی) - رستگار مقدم ابراهیمیان سکینه (معرفت و بصیرت اسلامی)
در دهه‌های اخیر، تغییرات فرهنگی و اجتماعی ناشی از مدرنیته و جهانی‌شدن، پدیده‌هایی نوظهور در سبک زندگی جوانان را به همراه داشته است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها مفهوم «ازدواج سفید» یا «هم‌باشی بدون عقد» است. این نوع رابطه، که غالباً بدون عقد شرعی و ثبت قانونی میان زن و مرد برقرار می‌شود، از منظر فقه اسلامی فاقد مشروعیت بوده و از مصادیق بارز زنا به شمار می‌رود. در حقوق مدنی ایران نیز، به دلیل نبود عقد نکاح رسمی، هیچ‌گونه آثار حقوقی بر چنین رابطه‌ای مترتب نمی‌شود و با اصول شرعی در تعارض است. مقاله حاضر با رویکرد تطبیقی، به تحلیل ماهوی این پدیده در دو حوزه فقه اسلامی (با تمرکز بر فقه امامیه و اقوال فقهای اهل‌سنت) و حقوق مدنی ایران می‌پردازد و می‌کوشد با تحلیلی نوین از مبانی فقهی، حقوقی و قواعد ثانویه فقهی همچون «ضرر»، «التزام»، «شبهه نکاح» و «اهم و مهم»، پاسخی حمایت‌محور و واقع‌نگر ارائه دهد. نوآوری مقاله در فراتر رفتن از احکام تکلیفی زنا و تمرکز بر نظام‌سازی حقوقی و اجتماعی در مواجهه با واقعیت‌های اجتماعی نوظهور است.