مبانی فلسفی ذات وصفات از نگاه ملاصدرا
کلمات کلیدی:
صفات, ذات الهي, عينيت, تساوق, تغاير مفهومي, وحدت مصداقيچکیده
در باب ذات و صفات ذاتی خداوند، دو دیدگاه عمده مطرح است: فیلسوفان اسلامی پیش از صدرالمتألهین و متکلمان امامیه به «عینیت» صفات و ذات باور داشتهاند؛ در مقابل، گروهی از متکلمان غیرامامیه مانند اشاعره و کرامیه به «زیادت» صفات بر ذات قائل شدهاند. صدرالدین شیرازی با نقد دیدگاه متکلمان غیرامامیه، ادعای فیلسوفان و متکلمان امامیه پیش از خود را که تنها با تکیه بر اصل «بساطت ذات» به نفی کثرت صفات از ساحت واجب پرداخته بودند، تأیید کرد و نظریه «عینیت صفات و ذات در تحقق خارجی» را بهصورت نظاممند مطرح نمود. وی با تشبیه رابطه صفات و ذات به رابطه معقولات ثانیه فلسفی با وجود، و با بهکارگیری مفهوم «حیثیت تقییدیه»، کیفیت این عینیت را تبیین کرد. صدرا در مقام اثبات مدعای خویش، افزون بر تبیین محذورات نظریه «زیادت صفات بر ذات» و صورتبندی آن در قالب قیاس استثنایی، استدلالهای دیگری نیز اقامه نمود. او با تکیه بر مبانی خاص فلسفی خود، بهویژه «اصالت وجود» و «تشکیک در وجود»، توانست به اثبات عینیت صفات و ذات نائل آید. به مناسبت بحث از صفات ذاتی، صفات اضافی و سلبی نیز بررسی میشوند که بر اساس تحلیل صدرا، این صفات نیز عین ذات واجب تعالی هستند.
دانلودها
مراجع
Ash'ari, A. a.-H. (1980). The Doctrines of the Islamic Sects. Dar al-Nashr.
Avicenna. (1997). The Metaphysics from The Book of Healing. Islamic Propagation Office of Qom Seminary.
Javadi Amoli, A. (2010). Sealed Nectar. Esra Publishing Center.
Mesbah Yazdi, M. T. (1987). Teaching Philosophy. Islamic Propagation Organization.
Motahari, M. (1996). Collected Works. Sadra.
Sabzevari, M. H. (1990). Commentary on The Poem. Nab Publishing.
Shahristani, A. a.-F. M. i. A. a.-K. (2000). The Sects and Creeds. Dar al-Ma'rifah.
Shirazi, S. a.-D. M. i. I. (1975). The Origin and the Return. Iranian Society of Philosophy and Wisdom.
Shirazi, S. a.-D. M. i. I. (1981). The Lordly Witnesses in the Paths of Spiritual Wayfaring. University Publishing Center.
Shirazi, S. a.-D. M. i. I. (1991). Commentary on the Principles of al-Kafi. Institute for Cultural Studies and Research.
Suhrawardi, S. a.-D. Y. (1996). Collected Works of Shaykh al-Ishraq. Institute for Cultural Studies and Research.
Tabatabaei, M. H. (1989). Principles of Philosophy and the Method of Realism. Sadra Publications.
Yazdanpanah, S. Y. (2009). Theoretical Foundations of Theoretical Mysticism. Imam Khomeini Institute.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mohsen Haghi (Author); Seyyed Ebrahim Aghazade; MohammdAli Rabbipoor (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
